در پی گسترش بدون کنترل ظرفیت، ارتقای سریع فناوری و رقابت شدید بازار، صنعت خورشیدی چین در حال تجربهٔ بازسازی عمیق است. برای مهار فروش محصولات کم‌استاندارد ناشی از انگیزه‌های سود کوتاه‌مدت—که خطرات ایمنی جدی مانند آتش‌سوزی، شوک الکتریکی و شکست‌های سازه‌ای را به همراه دارند—چین پنج استاندارد ملی اجباری را برای تنظیم نظم بازار معرفی کرده است. این سندها چارچوب مقرراتی جدید را ترسیم می‌کنند.

این استانداردها به دو دسته تقسیم می‌شوند: ایمنی و برچسب‌گذاری پنل خورشیدی، و مصرف انرژی و راندمان. تمامی آن‌ها در سطح ملی صادر شده و در حال گذار یا آمادهٔ اجرا هستند. فهرست کامل شامل موارد زیر است:

• الزامات ایمنی برای پنل خورشیدی (GB 47739-2026)
• الزامات برچسب‌گذاری پلاک پنل خورشیدی (GB 47740-2026)
• حداقل مقادیر مجاز راندمان انرژی و درجات راندمان برای پنل خورشیدی سیلیکون بلوری و اینورترها (GB 47834-2026)
• حد مجاز مصرف انرژی به‌ازای واحد محصول برای پلی‌سیلیکون و ژرمانیوم (GB 29447-2026)
• حد مجاز مصرف انرژی به‌ازای واحد محصول برای سیلیکون تک‌بلوری (GB 47835-2026)

این استانداردها که در ماه‌های مه و ژوئن 2026 منتشر شدند به‌عنوان راهنمای فنی محوری برای تنظیم رقابت بازار و بهینه‌سازی حکمرانی ظرفیت صنعتی عمل می‌کنند. اجرای آن‌ها مرحله‌ای خواهد بود. سه استاندارد مرتبط با انرژی از 1 ژانویهٔ 2027 لازم‌الاجرا می‌شوند، در حالی که استانداردهای ایمنی و برچسب‌گذاری از 1 ژوئن 2027 اجرا خواهند شد.

هفتهٔ گذشته، وزارت صنعت و فناوری اطلاعات (MIIT) اولین مجموعه پرسش و پاسخ رسمی خود در خصوص این استانداردها را منتشر کرد.

این سند که 17 پرسش را در سه حوزهٔ کلیدی—دامنهٔ کاربرد استانداردها، مشخصات فنی محوری و قواعد اجرایی—پوشش می‌دهد، راهنمایی مرجع دربارهٔ نگرانی‌های اصلی صنعت ارائه می‌کند. موضوعات شامل نحوهٔ واگذاری موجودی‌های قبلی، اجرای قراردادها، صادرات محصولات، محاسبات مصرف انرژی، قابلیت ردیابی پلاک و بازرسی‌های نظارتی بازار است؛ بدین ترتیب چارچوب‌های شفاف و الزام‌آور انطباق برای کل بخش خورشیدی برقرار می‌شود.

تفسیر دامنه و مشخصات فنی

پرسش و پاسخ رسمی مرزهای انطباق را برای سناریوهای کلیدی روشن می‌کند، از جمله محصولات صادراتی، پروژه‌های خورشیدی غیرمتمرکز، نمونه‌های آزمایشی و موجودی‌های پیشین.

بر اساس قانون استانداردسازی، محصولات صادراتی می‌توانند از مشخصات فنی توافق‌شده در قرارداد پیروی کنند و از استانداردهای اجباری داخلی معاف‌اند. با این حال، محصولاتی که در ابتدا برای صادرات تولید شده‌اند اما بعداً در بازار داخلی عرضه شوند، باید کاملأ با استانداردهای ملی اجباری چین مطابقت داشته باشند. تولید و فروش داخلی محصولات غیرمطابق به‌طور سخت‌گیرانه ممنوع است. علاوه بر این، تمامی محصولات خورشیدی مستقر در چین، چه در پروژه‌های متمرکز و چه در پروژه‌های توزیع‌شده، مشمول الزامات اجباری جدید هستند. نمونه‌های آزمایشی تحقیق و توسعه، نمایشگاه‌های غیرتجاری و قطعات یدکی محفوظ برای نگهداری نیروگاه‌ها به‌عنوان محصولات قابل عرضه در بازار محسوب نمی‌شوند و لذا از شمول این استانداردهای اجباری مستثنا هستند.

در خصوص موجودی‌های غیرمطابق که پیش از اجرای استانداردها تولید شده‌اند، مقامات تأکید کرده‌اند که تمامی محصولات عرضه‌شده به خارج باید از زمان لازم‌الاجرا شدن استانداردها الزامات اجباری جدید را برآورده کنند، بدون توجه به تاریخ تولید آن‌ها. از شرکت‌ها خواسته شده از دورهٔ گذار برای تنظیم برنامه‌های تولید و تخلیهٔ موجودی استفاده کنند. برای قراردادهای بلندمدت که مشخصات فنی آن‌ها زیر آستانه‌های جدید است، شرکت‌ها تشویق شده‌اند تا پیشاپیش قراردادها را بازبینی و برای قراردادهایی که تاریخ اجرا را در بر می‌گیرند با مشتریان مذاکره و تعدیل کنند. قابل ذکر است که حتی پنل‌های ردهٔ B نیز چنانچه در بازار داخلی فروخته شوند تحت نظارت اجباری قرار خواهند گرفت.

پرسش و پاسخ رسمی تفسیرهای عمیقی از بندهای فنی کلیدی ارائه می‌دهد که محاسبات مصرف انرژی ویفرها، مقاومت در برابر بار مکانیکی پنل، برچسب‌گذاری توان پلاک و قابلیت ردیابی مقادیر را دربرمی‌گیرد. به‌طور خاص، در مورد سهمیهٔ مصرف انرژی سیلیکون تک‌بلوری، سند روش محاسبه برای مقایسهٔ ویفرهای کامل و نیم‌ویفرها را تعریف کرده و دلایل اعمال ضریب تبدیل ثانویهٔ 0.65 برای نیم‌ویفرها را شرح می‌دهد. چرا که برش به نیم‌ویفر فرآیندهای پردازشی اضافی ایجاد می‌کند و مصرف واقعی انرژی آن صرفاً نصف ویفر کامل نیست.

استاندارد GB 47834-2026 که محصولات نهایی خورشیدی را هدف قرار داده است، سطح ورود به بازار برای پنل خورشیدی و اینورترها را به‌طور قابل‌توجهی ارتقا می‌دهد. پنل خورشیدی سیلیکون بلوری به سه درجهٔ راندمان انرژی تقسیم‌بندی می‌شود و ردهٔ 1 نشان‌دهندهٔ بالاترین عملکرد است. این استاندارد همچنین الزام‌های پایه‌ای ورود به بازار را تعیین می‌کند: حداقل آستانهٔ راندمان انرژی برای پنل‌های تماس پسیو‌شدهٔ اکسید تونلی تماس پسیو‌شدهٔ اکسید تونلی (TOPCon) و هتروجانکشن (HJT) معادل 23.2% و برای پنل بک‌کانتکت (BC) معادل 23.5% تعیین شده است. فراتر از راندمان تبدیل، استاندارد دو شاخص ارزیابی حیاتی دیگر را معرفی می‌کند: مقاومت در برابر تخریب محیطی و ضریب بایفاسیال. حداقل ضریب بایفاسیال برای پنل‌های TOPCon معادل 75%، برای پنل‌های HJT معادل 85% و برای پنل‌های BC معادل 70% مقرر شده است که به‌طور جامع معیارهای کیفیت را برای پنل‌های با راندمان بالا ارتقا می‌دهد.

برای اینورترها، استاندارد جدید محصولات را بر حسب توان نامی دسته‌بندی می‌کند و حد نصاب‌هایی برای راندمان میانگین‌وزنی و حداکثر راندمان تبدیل مشخص کرده است. انتظار می‌رود این بند باعث تسریع حذف اینورترهای کم‌راندمان و سوق‌یابی مدل‌های پُرراندمان به عنوان گزینهٔ اصلی برای پروژه‌های خورشیدی نیروگاهی شود.

برای پرداختن به مشکل دیرینهٔ صنعت در برچسب‌گذاری ناکارا، وزارت صنعت و فناوری اطلاعات (MIIT) روشن کرده است که الزامات برچسب‌گذاری پلاک پنل خورشیدی قواعد استانداردی برای انحراف قدرت مطرح می‌کند و تلرانس‌های مجاز حداکثر توان را برای پنل‌های توان بالا و توان پایین تفکیک می‌کند. علاوه بر این، استاندارد سامانهٔ ردیابی مقادیر برای هر دو الزام اجباری پلاک و راندمان انرژی را یکپارچه می‌سازد و الزام می‌کند که نتایج آزمون‌ها قابلیت ردیابی کامل تا معیارهای اندازه‌گیری ملی را داشته باشند تا نتایج آزمایشگاه‌های مختلف سازگار و قابل مقایسه باشند.

سند همچنین تصریح می‌کند که پیوند کد QR چاپ‌شده روی پلاک پنل خورشیدی باید در طول کل دورهٔ خدمت محصول قابل دسترسی باقی بماند. هر پیوندی که نامعتبر شود محصول را غیرمطابق تلقی کرده و تولیدکنندگان مسئولیت کامل نگهداری مداوم آن پیوند را بر عهده خواهند داشت.

قواعد نظارت و اجرا

فصل اجرا و نظارت در پرسش و پاسخ، الزامات نظارتی برای آزمون محصولات و بازرسی‌های نمونه‌ای بازار را روشن می‌سازد. در حالی که استانداردهای اجباری راندمان انرژی آزمون‌های تخریب تنش‌محیطی را وارد کرده‌اند، تولیدکنندگان الزامی به آزمون هر محموله ندارند. به‌جای آن، بنگاه‌ها می‌توانند فرکانس‌های آزمون خود را بر اساس سامانه‌های کنترل کیفیت داخلی تعیین کنند.

نظارت مقرراتی و بازرسی‌های تصادفی به‌صورت سلسله‌مراتبی توسط مراجع تنظیم بازار در سطوح ملی، استانی، شهری و شهرستانی انجام خواهد شد. بازرسی‌های روتین برای استانداردهای اجباری مصرف انرژی و راندمان از 1 ژانویهٔ 2027 به‌طور رسمی آغاز می‌شود، در حالی که بازرسی‌ها برای استانداردهای ایمنی پنل و برچسب‌گذاری پلاک از 1 ژوئن 2027 شروع خواهد شد.

پس از تاریخ‌های رسمی اجرا، تولید، فروش و واردات پنل خورشیدی غیرمطابق، و نیز ارائهٔ محصولات غیرمطابق، به‌طور سخت‌گیرانه ممنوع خواهد شد.

تحلیل‌گران صنعت می‌گویند که اجرای این پنج استاندارد ملی اجباری با هدف اصلاح بی‌نظمی‌های گسترده از جمله محصولات کم‌کیفیت، رقابت قیمتی ناسالم و برچسب‌گذاری پارامترهای جعلی انجام می‌شود. به‌ویژه، استاندارد اجباری برچسب‌گذاری پلاک مشخصات، شیوه‌ها و روش‌های آزمون برچسب پنل را یکسان می‌کند و امکان راستی‌آزمایی و قابلیت پیگیری کامل فرآیند عملکرد پنل را فراهم می‌آورد. این مکانیزم طراحی شده تا تبلیغات گمراه‌کننده را مهار کند، یک اکوسیستم قیمت‌گذاری مبتنی بر ارزش و کیفیت پدید آورد و از تحول ارتقا‌یافتهٔ صنعت خورشیدی و حکمرانی منظم ظرفیت حمایت کند.

نکته برای بازار ایران

در بازار ایران، تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان برق خورشیدی تحولات چین را دقیق دنبال می‌کنند تا آثار تغییر استانداردها بر زنجیره تأمین بررسی شود. شرکت‌ها باید آمادگی تطبیق پنل خورشیدی وارداتی و برنامه‌های اجرایی پروژه‌های نیروگاه خورشیدی را ارزیابی کنند.