نوشته‌ها

🔷 معرفی سیستم نصب جدید Mibet برای نیروگاه‌های خورشیدی با سقف تخت

شرکت چینی Mibet، تولیدکننده تجهیزات و سازه‌های نصب نیروگاه خورشیدی، به‌تازگی از سیستم نصب Z‑Type ویژه سقف‌های تخت بتنی رونمایی کرده است. این سازه جدید با نام Flat Roof Z Bracket Mounting Solution معرفی شده و برای پروژه‌های خورشیدی پشت‌بامی طراحی شده است.

بر اساس اعلام این شرکت، سازه Z‑Type Mibet از زاویه‌های نصب ۵، ۱۰ و ۱۵ درجه پشتیبانی می‌کند و قادر است سرعت باد تا ۴۵ متر بر ثانیه را تحمل کند. عمر مفید این سیستم بیش از ۲۵ سال برآورد شده است.

Mibet اعلام کرده است:

«این طراحی از انعطاف‌پذیری بالایی برخوردار بوده و امکان اجرای آرایش‌های تک‌ردیفه و متقارن را فراهم می‌کند. ساختار این سیستم اجازه توسعه سریع به‌صورت ماتریسی را می‌دهد که منجر به افزایش بهره‌وری و سرعت نصب در محل پروژه می‌شود. همچنین این یک راهکار مینیمال برای نصب پنل خورشیدی روی بام است که با روش نصب بدون سوراخ‌کاری (Non‑penetrating)، از آسیب به سقف جلوگیری می‌کند.»

سیستم نصب جدید Mibet از فولاد کربنی تقویت‌شده با ریب‌های مقاوم ساخته شده و دارای پوشش گالوانیزه گرم برای افزایش مقاومت در برابر خوردگی و شرایط محیطی سخت است. این سازه قابلیت نصب پنل‌های خورشیدی فریم‌دار و بدون فریم را داشته و امکان نصب ماژول‌ها به‌صورت عمودی (Portrait) و افقی (Landscape) را فراهم می‌کند.

این محصول به‌صورت پیش‌فرض با رنگ نقره‌ای عرضه می‌شود، اما امکان سفارشی‌سازی بر اساس درخواست پروژه نیز وجود دارد. به گفته شرکت سازنده، این سیستم برای حداقل ۲۵ سال بهره‌برداری طراحی شده و دارای ۱۰ سال گارانتی است.

Mibet در پایان تأکید می‌کند:

«این سازه Z‑Type تعادلی ایده‌آل بین سادگی طراحی و پایداری سازه‌ای ایجاد کرده است. تولید با سرعت بالا و قابلیت بسته‌بندی فشرده و تو‌درتو، باعث کاهش هزینه‌های اولیه سرمایه‌گذاری پروژه می‌شود و یک راهکار اقتصادی و کارآمد برای نیروگاه‌های خورشیدی روی بام‌های تخت در اختیار سرمایه‌گذاران قرار می‌دهد.»

نویسنده: دپارتمان خبری آرا نیرو
منبع: مجله فتوولتائیک PV

آرا نیرو شما را به اخبار روز دنیای انرژی‌های تجدید پذیر دعوت می‌کند:

باتری عمر طولانی‌تر و چگالی انرژی بالاتر

ثبت رکوردهای جدید Trina Solar

فورد تولید سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی باتری را در کارخانه‌های آمریکایی آغاز می‌کند: تمرکز بر BESS ۵ مگاوات‌ساعتی و باتری‌های خانگی

شرکت فورد موتور در یک تغییر استراتژیک مهم، تولید سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی باتری (BESS) با ظرفیت بیش از ۵ مگاوات‌ساعت و باتری‌های خانگی را در کارخانه‌های سابقاً متمرکز بر خودروهای برقی در آمریکا آغاز می‌کند. این حرکت نشان‌دهنده تمرکز فورد بر بازار رو به رشد ذخیره‌سازی انرژی است، در حالی که تولید خودروهای برقی بزرگ را کاهش می‌دهد.

 

جیم فارلی، رئیس و مدیرعامل فورد، اعلام کرد: «این تغییرات بر اساس نیازهای واقعی مشتریان است تا فورد را قوی‌تر و سودآورتر کند. ما سرمایه را به سمت فرصت‌های رشد با بازده بالاتر مانند کسب‌وکار جدید سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی باتری هدایت می‌کنیم.»

فورد1 - فورد تولید سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی باتری را در کارخانه‌های آمریکایی آغاز می‌کند

جزئیات برنامه فورد تولید سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی باتری

فورد ظرفیت تولید باتری موجود در گلندیل، کنتاکی را برای خدمت به بازار پرتقاضای سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی باتری تغییر کاربری می‌دهد. این شرکت حدود ۲ میلیارد دلار در دو سال آینده برای مقیاس‌پذیری این کسب‌وکار سرمایه‌گذاری خواهد کرد.

  • سایت کنتاکی به تولید سیستم‌های پیشرفته BESS با ظرفیت بیش از ۵ مگاوات‌ساعت تبدیل می‌شود.
  • فورد سلول‌های پریسماتیک LFP، ماژول‌های BESS و سیستم‌های کانتینری DC ۲۰ فوتی را در این کارخانه تولید خواهد کرد.
  • ظرفیت اولیه ظرف ۱۸ ماه راه‌اندازی می‌شود و تا اواخر ۲۰۲۷ به حداقل ۲۰ گیگاوات‌ساعت سالانه می‌رسد.

به طور جداگانه، پارک باتری BlueOval در مارشال، میشیگان برای تولید سلول‌های کوچک‌تر آمپرساعت جهت راه‌حل‌های ذخیره‌سازی انرژی خانگی استفاده خواهد شد. این کارخانه از سال ۲۰۲۶ تولید سلول‌های باتری پریسماتیک LFP را آغاز می‌کند.

این استراتژی فورد پاسخی به تقاضای رو به رشد ذخیره‌سازی انرژی از سوی مراکز داده، شبکه‌های برق و مصرف‌کنندگان خانگی است. با ورود فورد به بازار سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی باتری، رقابت در حوزه انرژی تجدیدپذیر شدت بیشتری خواهد گرفت و گزینه‌های مقرون‌به‌صرفه‌تری برای ذخیره‌سازی انرژی خورشیدی و بادی ارائه می‌شود.

چرا فورد تولید سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی باتری مهم است؟

  • افزایش پایداری شبکه برق با ذخیره انرژی تجدیدپذیر
  • پشتیبانی از مراکز داده پرمصرف
  • ارائه باتری‌های خانگی برای استقلال انرژی خانوارها
  • استفاده از فناوری LFP ایمن و بلندعمر

این خبر نشان‌دهنده روند جهانی انتقال به سمت ذخیره‌سازی انرژی به عنوان ستون اصلی انرژی‌های نو است. فورد با بهره‌گیری از تجربه تولید باتری خودروهای برقی، حالا یکی از بازیگران کلیدی در بازار BESS خواهد شد.

اخبار انرژی‌های تجدیدپذیر و ذخیره‌سازی انرژی

سلول خورشیدی پروسکایت؛ فناوری‌ای که ژاپن با آن دنیا را شگفت‌زده کرد!

باتری آهن–سدیم Inlyte با موفقیت آزمایش صنعتی شد | گامی مهم به‌سوی تولید انبوه در آمریکا از ۲۰۲۶

اثبات عملکرد نخستین سیستم باتری آهن–سدیم در مقیاس واقعی

استارتاپ آمریکایی Inlyte Energy اعلام کرد که نخستین سیستم باتری آهن–سدیم (Iron–Sodium Battery) در مقیاس کامل و آماده بهره‌برداری میدانی را با موفقیت در مرحله آزمایش پذیرش کارخانه (FAT) مورد ارزیابی قرار داده است. این آزمایش در مرکز صنعتی این شرکت در نزدیکی دربی (Derby) بریتانیا انجام شد و گام مهمی در جهت تجاری‌سازی ذخیره‌سازهای انرژی طولانی‌مدت (LDES) به شمار می‌رود.

بزرگ‌ترین سلول‌ها و ماژول‌های باتری سدیم–کلرید فلزی Inlyte در جهان

به گفته Inlyte، سیستم آزمایش‌شده شامل بزرگ‌ترین سلول‌ها و ماژول‌های باتری سدیم کلرید فلزی (Sodium Metal Chloride) ساخته‌شده تا امروز در سطح جهان است.

هر ماژول این سامانه توانایی ذخیره بیش از ۳۰۰ کیلووات‌ساعت انرژی را دارد که آن را به گزینه‌ای جدی برای پروژه‌های شبکه برق، انرژی‌های تجدیدپذیر و ذخیره‌سازی بلندمدت تبدیل می‌کند.


تأیید عملکرد توسط یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های انرژی آمریکا

آزمایش کارخانه‌ای این سیستم با حضور نمایندگان Southern Company – یکی از بزرگ‌ترین تأمین‌کنندگان انرژی در ایالات متحده – انجام شد.

نتایج این تست:

  • عملکرد فنی سامانه
  • یکپارچگی سلول‌ها با اینورتر و الکترونیک کنترلی
  • آمادگی برای نصب میدانی

را به‌طور رسمی تأیید کرد.

Inlyte این دستاورد را نقطه عطفی کلیدی برای ورود به فاز تجاری عنوان کرده است.


راندمان بالا؛ رقابت مستقیم با باتری‌های لیتیوم‌یون

در جریان تست کارخانه‌ای، باتری آهن–سدیم Inlyte موفق به ثبت:

  • ۸۳٪ راندمان رفت‌وبرگشت (Round-trip Efficiency)
  • شامل مصرف تجهیزات جانبی (Auxiliaries)

شد؛ عددی که:

  • قابل رقابت مستقیم با باتری‌های لیتیوم‌یون
  • و به‌مراتب بالاتر از محدوده ۴۰ تا ۷۰ درصد متداول در سایر فناوری‌های ذخیره‌سازی طولانی‌مدت انرژی

است.

برنامه‌ریزی شده است که این سیستم در اوایل سال ۲۰۲۶ در سایت تست ذخیره‌سازی انرژی Southern Company در آلابامای آمریکا نصب و بهره‌برداری شود.


چرا باتری آهن–سدیم اهمیت دارد؟

فناوری باتری Inlyte بر پایه معماری شناخته‌شده باتری سدیم–کلرید فلزی توسعه یافته و از مواد اولیه فراوان و ارزان‌قیمت مانند سدیم و آهن استفاده می‌کند.

ویژگی‌های کلیدی این شیمی باتری:

  • مناسب برای چرخه‌کاری روزانه با زمان ۴ تا ۱۰ ساعت
  • اقتصادی برای ذخیره‌سازی بسیار طولانی‌مدت (۲۴ ساعت و بیشتر)
  • ایمنی بالاتر نسبت به باتری‌های لیتیومی
  • هزینه ساخت به‌مراتب پایین‌تر

جایگزینی نیکل با آهن؛ جهش اقتصادی Inlyte

باتری‌های سدیم–کلرید فلزی نخستین بار در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ برای خودروهای برقی توسعه یافتند، اما هزینه بالا و محدودیت مقیاس تولید مانع تجاری‌سازی گسترده آن‌ها شد.

نوآوری کلیدی Inlyte:

  • جایگزینی نیکل گران‌قیمت با آهن ارزان و در دسترس
  • حفظ مشخصات عملکردی فناوری اصلی
  • کاهش چشمگیر هزینه تولید و امکان مقیاس‌پذیری صنعتی

دوام عالی: ۲۰ سال عمر مفید با ۷۰۰۰ سیکل کاری

هرچند در گذشته شیمی سدیم–آهن کلرید با چالش‌هایی در طول عمر چرخه‌ای مواجه بود، Inlyte در دسامبر ۲۰۲۴ از یک دستاورد مهم خبر داد:

  • عبور از ۷۰۰ سیکل شارژ–دشارژ بدون افت ظرفیت قابل اندازه‌گیری
  • دستیابی به ۹۰٪ راندمان رفت‌وبرگشت
  • انجام تست‌ها در بازه‌ای بیش از یک سال

بر اساس این داده‌ها، عمر مفید باتری‌های Inlyte:

  • حداقل ۷۰۰۰ سیکل
  • یا حدود ۲۰ سال

برآورد می‌شود؛ رقمی کاملاً قابل مقایسه با باتری‌های سنتی سدیم–نیکل کلرید، اما با کسری از هزینه.


حرکت به‌سوی تولید انبوه در آمریکا

پس از اثبات آمادگی فناوری، Inlyte در مسیر تولید و تجاری‌سازی در ایالات متحده قرار گرفته است:

  • انتخاب نهایی محل نخستین کارخانه تولید داخلی: در حال انجام
  • شروع تولید: ۲۰۲۶
  • همکاری راهبردی با HORIEN Salt Battery Solutions
  • آغاز ارسال تجاری محصولات: ۲۰۲۷

این همکاری، ظرفیت تولید صنعتی HORIEN را با توانمندی Inlyte در یکپارچه‌سازی سیستم‌های ذخیره انرژی ترکیب می‌کند.


جمع‌بندی | باتری آهن–سدیم؛ رقیبی جدی برای لیتیوم در ذخیره‌سازی بلندمدت

موفقیت Inlyte در آزمایش مقیاس کامل، نشان می‌دهد که باتری‌های آهن–سدیم می‌توانند به یکی از کلیدی‌ترین فناوری‌های ذخیره‌سازی انرژی شبکه‌محور در دهه آینده تبدیل شوند؛ به‌ویژه برای:

  • نیروگاه‌های خورشیدی و بادی
  • شبکه‌های برق با نیاز به ذخیره‌سازی طولانی‌مدت
  • پروژه‌های کربن‌زدایی با هزینه پایین‌تر

نویسنده: دپارتمان خبری آرا نیرو
منبع: مجله فتوولتائیک PV

آرا نیرو شما را به اخبار روز دنیای انرژی‌های تجدید پذیر دعوت می‌کند:

نسل جدید محافظ تابشی پنل‌های خورشیدی فضایی

احداث کارخانه ۲۰ گیگاواتی ویفر سیلیکونی در اسپانیا

سلول خورشیدی پروسکایت؛ فناوری‌ای که ژاپن با آن دنیا را شگفت‌زده کرد!

محصولات آرانیرو : 

باتری خورشیدی RITAR لیتیومی 10 کیلووات مدل GE-W10KWH-51.2V

یک تیم پژوهشی در هند روش جدیدی برای خنک‌سازی غیرفعال پنل‌های خورشیدی توسعه داده است که در آن از یک لایهٔ نازک و بدون حرکت آب دریا بر روی سطح ماژول استفاده می‌شود. آزمایش‌ها نشان داد که اگر ضخامت آب زیاد باشد، انتقال نور به‌شدت کاهش یافته و انرژی خروجی افت می‌کند، اما یک لایه ۵ میلی‌متری قادر است دمای پنل را کاهش داده و تولید انرژی روزانه را تا 8.86% افزایش دهد.

این تحقیق توسط پژوهشگران مؤسسه نفت و انرژی هند (IIPE) انجام و هدایت شده است.

ایده اصلی خنک‌سازی با لایه نازک آب دریا

به گفته نویسنده مسئول مقاله، دکتر H. Sharon:

«غوطه‌وری کامل یا جزئی ماژول‌های PV در آب می‌تواند موجب خوردگی فریم، آسیب به جعبه اتصال (Junction Box) و نیاز به حفاظت اضافی شود. بنابراین ما مفهومی ارائه می‌کنیم که در آن آب دریا تنها روی سطح ماژول قرار می‌گیرد، بدون آنکه فریم یا جعبه اتصال در آب غوطه‌ور شوند. همچنین هیچ‌گونه گردش آب استفاده نشده است. این روش ایمن، اقتصادی و کم‌تأثیر بر محیط‌زیست است.»

نحوه انجام آزمایش

این تیم پژوهشی یک ماژول پلی‌کریستال 10 وات با مساحت 0.105 متر مربع را مورد بررسی قرار داد. برای نگهداری آب، از چهار نوار شیشه‌ای شفاف (ضخامت 3 میلی‌متر، ارتفاع 3 سانتی‌متر) در اطراف ماژول استفاده شد تا فضایی به شکل مخزن کم‌عمق برای قرارگیری آب دریا ایجاد شود.

مشخصات آب دریا:

  • شوری: 30 PPT
  • pH: 8.04
  • ضخامت لایه‌های مورد آزمایش: 30 میلی‌متر، 5 میلی‌متر و 4 میلی‌متر

آزمایش‌ها طی چهار روز متوالی در اکتبر 2023 انجام شد و هیچ پمپی مورد استفاده قرار نگرفت. آب دریا تنها یک‌بار در ابتدای هر روز به‌صورت دستی روی ماژول ریخته می‌شد و در پایان روز، باقی‌مانده آب تخلیه می‌گردید.

نتایج آزمایش برای ضخامت‌های مختلف

1) لایه 30 میلی‌متری – کاهش شدید راندمان

  • کاهش 42.2% انرژی روزانه نسبت به ماژول مرجع

دلیل: این ضخامت زیاد نور را عبور نمی‌دهد و مانند یک فیلتر نوری عمل می‌کند.

2) لایه 5 میلی‌متری – بهترین عملکرد

  • افزایش تولید انرژی: 8.86% تا 2.57%
  • کاهش دمای کاری ماژول: 8 تا 10 درجه سانتی‌گراد

این ضخامت از یک طرف مانع عبور نور نمی‌شود و از طرف دیگر تبخیر کافی برای خنک‌سازی ایجاد می‌کند.

3) لایه 4 میلی‌متری – مشکل رسوب نمک

به دلیل تبخیر سریع (رطوبت نسبی پایین + سرعت باد بالا)، نشستن نمک روی سطح پنل باعث افت 12.14% انرژی روزانه شد.

نتیجه: 4 میلی‌متر بسیار خشک‌شونده است و رسوب نمک را تشدید می‌کند.

1 s2.0 S2666519025001414 gr3 lrg 1060x1200 1 - خنک‌سازی پنل‌های خورشیدی با آب دریا؛ افزایش راندمان تا 8.86% با یک لایه نازک آب

1) مشکل رسوب نمک دقیقاً چه بود؟

  • ضخامت لایه آب: 4 میلی‌متر
  • شرایط محیطی:
    • رطوبت نسبی پایین
    • وزش باد ملایم
  • نتیجه:
    • تبخیر سریع آب → باقی‌ماندن نمک روی سطح شیشه و سلول
    • ایجاد لایه نیمه‌مات → کاهش شدت نور ورودی → افت تولید انرژی
  • افت انرژی روزانه: 12.14% نسبت به ماژول مرجع
  • ماهیت مشکل: Optical Loss + Surface Fouling

2) چرا رسوب نمک فقط در 4 میلی‌متر اتفاق افتاد؟

  • در ضخامت 4 mm حجم آب کم است →
    • سرعت تبخیر بسیار بیشتر نسبت به لایه ضخیم‌تر
    • سرعت افزایش غلظت نمک زیاد
    • پس از چند ساعت، نمک شروع به کریستالیزه شدن روی شیشه می‌کند

به‌عبارت علمی، EVR (Evaporation Rate) > Dilution Capacity → Fouling


3) چگونه مشکل حل شد؟ (راه‌حل نهایی پژوهش)

راه‌حل تجربی: انتخاب ضخامت 5 میلی‌متر

پژوهشگران با افزایش ضخامت لایه به 5 mm به یک نقطه تعادل رسیدند:

  • کاهش دما: 7.6 تا 10.0°C
  • افزایش انرژی روزانه: 8.86%
  • رسوب نمک: تقریباً صفر

چرا 5 میلی‌متر مشکل را حل کرد؟

  • حجم آب بیشتر → تبخیر کندتر
  • نمک در آب حل‌شده باقی می‌ماند و روی سطح کریستال نمی‌شود
  • شیشه شفاف می‌ماند → عبور نور پایدار

نتیجه: 5 میلی‌متر بهترین Trade-off بین «خنک‌سازی» و «عدم ایجاد رسوب نمک» بود.


4) آیا راه‌حل‌های دیگری هم وجود دارد؟

در مقاله اصلی تنها راه‌حل واقعی تنظیم ضخامت لایه آب بوده.

اما به‌صورت مهندسی، گزینه‌های مکمل نیز قابل‌تصور هستند:

  • استفاده از پوشش هیدروفوبیک/آنتی‌فولینگ روی شیشه
  • افزودن جریان بسیار کم آب (اما پژوهش تأکید کرد که «بدون پمپ» می‌خواهند)
  • استفاده از پیش‌فیلتر ساده نمکی (در پروژه لحاظ نشده)
  • کنترل ضخامت به‌صورت دینامیک با یک شناور ساده

اما در تحقیق واقعی:

راه‌حل نهایی = ثابت نگه‌داشتن لایه آب روی 5 mm

جمع‌بندی علمی

  • لایه چند میلی‌متری (بهینه ≈ 5 mm) بهترین عملکرد را در خنک‌سازی غیرفعال دارد.
  • ضخامت زیاد (30 mm) انتقال نور را مختل می‌کند.
  • ضخامت کم (4 mm) تبخیر بیش از حد و رسوب نمک ایجاد می‌کند.
  • این روش بدون پمپ، بدون برق، ارزان و قابل اجرا در مناطق ساحلی است.

پژوهشگران اعلام کرده‌اند که قصد دارند آزمایش‌های بیشتری در شرایط اقلیمی متفاوت، با شوری‌های مختلف و ضخامت‌های جدید انجام دهند تا بتوانند برآورد دقیق‌تری از عملکرد سالانه این فناوری ارائه دهند.

این تحقیق با عنوان:

Photovoltaic module cooling with still seawater layer – Experimental study

در مجله Unconventional Resources منتشر شده است.

در این پروژه، پژوهشگرانی از:

  • مؤسسه نفت و انرژی هند IIPE
  • دانشگاه Andhra (هند)
  • دانشگاه Jaén (اسپانیا)

شرکت داشته‌اند.  

نویسنده: دپارتمان خبری آرا نیرو
منبع: مجله فتوولتائیک PV

چین در جدیدترین گزارش اداره ملی انرژی (NEA) بار دیگر برتری خود در صنعت فتوولتائیک را تثبیت کرد. بر اساس آمار منتشرشده، این کشور از ژانویه تا اکتبر ۲۰۲۵ توانسته است ۲۵۲٫۸۷ گیگاوات ظرفیت جدید انرژی خورشیدی نصب کند؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۴ بیش از ۳۰ درصد رشد داشته و یک رکورد بی‌سابقه در تاریخ انرژی خورشیدی جهان به شمار می‌رود.


نصب خورشیدی بر اساس نوع پروژه 

پروژه‌های مقیاس بزرگ (utility‑scale)

۱۵۵٫۷۱ گیگاوات از ظرفیت جدید مربوط به نیروگاه‌های مقیاس بزرگ است؛ پروژه‌هایی که نقش اساسی در توسعه شبکه برق ملی چین دارند.

خورشیدی توزیع‌شده (Distributed PV)

۹۷٫۱۶ گیگاوات نیز از بخش خورشیدی پشت‌بامی تجاری، صنعتی و مسکونی تأمین شده است. این بخش با رشد شدید تقاضا در صنایع C&I سهم قابل توجهی در افزایش ظرفیت کشور داشته است.

تا پایان اکتبر ۲۰۲۵، ظرفیت تجمعی فتوولتائیک چین به ۸۵۴ گیگاوات رسیده و این کشور را با فاصله زیاد در جایگاه نخست جهان تثبیت کرده است.


سهم خورشیدی در تولید برق جدید چین 

در ده ماه نخست ۲۰۲۵، کل ظرفیت نیروگاهی جدید چین ۲۶۷٫۶۳ گیگاوات بوده که خورشیدی به تنهایی ۹۴٫۵ درصد از آن را تشکیل می‌دهد. این نسبت نشان‌دهنده تحول راهبردی چین از سوخت‌های فسیلی به انرژی‌های پاک است.

در مقابل، ظرفیت جدید باد تنها ۱۱٫۶۳ گیگاوات گزارش شده است.

تولید برق خورشیدی کشور نیز با رشد ۳۸٫۹ درصدی به ۴۳۴٫۱ میلیارد کیلووات‌ساعت رسیده است.


وضعیت زنجیره تأمین فتوولتائیک چین

چین در زنجیره تأمین PV نیز عملکردی خارق‌العاده ثبت کرده است:

• تولید پلی‌سیلیکون: ۱٫۵۸ میلیون تن (رشد ۲۸٫۷٪)

• تولید ویفر: ۶۳۵ گیگاوات معادل

• تولید سلول خورشیدی: ۵۸۰ گیگاوات

• تولید ماژول خورشیدی: ۵۷۵ گیگاوات (رشد ~۳۵٪)

برای مقایسه، تنها در ده ماه نخست سال ۲۰۲۵، چین بیش از دو برابر ظرفیت تجمعی کل خورشیدی آلمان (حدود ۹۰ گیگاوات) ماژول خورشیدی تولید کرده است؛ موضوعی که برتری مطلق این کشور در مقیاس تولید جهانی را نشان می‌دهد.


جمع‌بندی

آمارهای سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که چین نه‌تنها بزرگ‌ترین بازار نصب نیروگاه خورشیدی در جهان است، بلکه در زنجیره تأمین نیز به قدرتی بی‌رقیب تبدیل شده است. رشد مداوم پروژه‌های مقیاس بزرگ، انفجار در بخش خورشیدی توزیع‌شده، و جهش ظرفیت تولید ماژول‌ها چین را به موتور محرک توسعه جهانی انرژی خورشیدی تبدیل کرده است.

منبع: pv magazine  

انرژی خورشیدی در حال تبدیل شدن به یک منبع درآمد بلندمدت و پایدار برای کشاورزان و جوامع روستایی است. بر اساس گزارش ائتلاف تولیدکنندگان انرژی خورشیدی آمریکا (SEMA)، اجاره زمین برای احداث نیروگاه خورشیدی نه تنها درآمدی ثابت و قابل پیش‌بینی ایجاد می‌کند، بلکه به پایداری مالی مزارع خانوادگی کمک کرده و درآمد مالیاتی پایدار برای مناطق روستایی به همراه دارد.

کشاورزی مدرن به سرمایه‌گذاری سنگین و هزینه‌های متغیر مانند کود و سوخت وابسته است. توسعه پروژه‌های خورشیدی یک توازن اقتصادی بلندمدت ایجاد می‌کند و می‌تواند جلوی فروش زمین‌های کشاورزی به دلیل فشار مالی را بگیرد. داده‌های دانشگاه پردو نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۴ بیش از ۵۰٪ کشاورزانی که درباره اجاره زمین به شرکت‌های خورشیدی گفتگو می‌کردند، پیشنهاد اجاره سالانه ۱٬۰۰۰ دلار به ازای هر جریب یا حتی بیشتر دریافت کردند؛ رقمی که معمولاً از سود خالص کشت سنتی همان زمین بالاتر است.

علاوه بر درآمد کشاورزان، این توسعه‌ها پایه مالیاتی مناطق روستایی را گسترش می‌دهد و منابع باثباتی برای خدمات عمومی مانند مدارس، آتش‌نشانی، جاده‌سازی و توسعه اینترنت ایجاد می‌کند. با وجود نگرانی‌ها درباره تبدیل زمین‌های کشاورزی به سایت‌های خورشیدی، آمارها نشان می‌دهد که کل زمین استفاده‌شده برای پروژه‌های نیروگاه خورشیدی تنها ۰٫۱۴٪ از کل زمین‌های کشاورزی آمریکا را تشکیل می‌دهد؛ رقمی بسیار کمتر از زمین‌هایی که به توسعه مسکونی و تجاری از دست رفته‌اند.

مدل‌های نوین مانند کشاورزی-خورشیدی (Agrivoltaics) نیز نشان داده‌اند که این دو فعالیت می‌توانند همزمان انجام شوند. در پروژه Snipesville Solar Ranch ایالت جورجیا، چرا گوسفندان در کنار تولید انرژی از پنل‌ها انجام می‌شود، که خاک را سالم نگه داشته و هزینه نگهداری پوشش گیاهی را کاهش می‌دهد.

این هم‌افزایی بین انرژی خورشیدی و کشاورزی روستایی، ابزاری موثر برای مدیریت ریسک، تقویت عملیات مزرعه و افزایش تاب‌آوری اقتصادی به شمار می‌رود. به گفته دیلن کزل، مدیر سیاست‌گذاری SEMA، آینده طولانی‌مدت خورشیدی در مناطق کشاورزی بر اساس تعادل و تاب‌آوری بنا شده است و با ایجاد فرصت‌های شغلی و درآمد پایدار، زمین‌های خانوادگی را از فروش نجات می‌دهد و آینده انرژی و کشاورزی را مقاوم‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر می‌سازد.

نویسنده: دپارتمان خبری آرا نیرو
منبع: مجله فتوولتائیک PV

 انواع زوایای خورشیدی بر روی پنل‌های فتوولتائیک

(Solar Angles in Photovoltaic Systems)


۱. مقدمه

در طراحی یک نیروگاه خورشیدی، زاویه‌ی نصب پنل‌ها یکی از پارامترهای کلیدی است که بهره‌وری انرژی، تولید سالیانه و نرخ بازگشت سرمایه (ROI) را مستقیماً تعیین می‌کند.

تابش خورشید همیشه نسبت به موقعیت زمین، عرض جغرافیایی و زمان روز تغییر می‌کند. هر زاویه، در واقع شاخصی از وضعیت هندسی بین سطح پنل و تابش مؤثر خورشید است.

با شناخت دقیق این زوایا، می‌توان چیدمان و جهت‌گیری پنل‌ها را برای بیشینه‌کردن انرژی دریافتی تنظیم کرد.


۲. هندسه تابش خورشیدی (Solar Geometry)

برای تحلیل کامل، پنج زاویه اصلی در محاسبات خورشیدی تعریف می‌شود:

زاویه نماد استاندارد نام انگلیسی توضیح فنی بازه تغییر
زاویه میل خورشید δ Declination Angle زاویه بین خط استوای زمین و شعاع خورشید. تابعی از روز سال است. ±23.45°
زاویه ساعتی ω Hour Angle موقعیت خورشید نسبت به نصف‌النهار محلی؛ ۱۵° در هر ساعت. −180° تا +180°
زاویه ارتفاع α Solar Altitude ارتفاع خورشید از افق در هر لحظه. 0°–90°
زاویه سمت خورشید γs Solar Azimuth جهت تابش نسبت به شمال حقیقی. −180° (شرق) تا +180° (غرب)
زاویه سمت‌الراس θz Zenith Angle زاویه بین شعاع تابش و خط عمود بر زمین. 0°–90°

نکته تخصصی:

زاویه سمت خورشیدی (Azimuth) و ارتفاع (Altitude) از معادلات نجومی استخراج می‌شوند و پایه طراحی نرم‌افزارهای PVsyst و Helioscope هستند.


۳. زاویه پنل خورشیدی (Panel Tilt Angle, β)

زاویه‌ی بین صفحه‌ی پنل و سطح افق را زاویه شیب یا Tilt Angle می‌نامند. این زاویه تعیین می‌کند چه مقدار از انرژی خورشید مستقیماً به سلول‌ها می‌رسد.

معادله‌ی تقریبی زاویه بهینه:

βopt≈φ±10° β_{opt} ≈ φ ± 10°

که در آن

  • φφ: عرض جغرافیایی محل (Latitude)،
  • علامت “+” برای زمستان (تابش مایل)
  • علامت “–” برای تابستان (تابش عمودی‌تر).

مثال عددی برای بندرعباس (φ = 27°N):

  • زاویه زمستانی: β ≈ 37°
  • زاویه تابستانی: β ≈ 17°
  • زاویه میانگین سالیانه (برای نصب ثابت): β ≈ 27°

۴. زاویه سمت پنل خورشیدی(Azimuth of Panel, γp)

زاویه‌ی بین جهت عمود بر پنل و شمال حقیقی را زاویه سمت پنل می‌گویند.

در ایران، برای بیشینه‌سازی انرژی سالیانه، پنل‌ها باید به سمت جنوب (γp = 0°) نصب شوند.

با این حال، در برخی نیروگاه‌های تجاری ممکن است تنظیم جزئی به شرق یا غرب به‌منظور توزیع بار روزانه انجام شود (اصطلاحاً East-West orientation).

مقایسه تأثیر سمت نصب:

جهت نصب زاویه نسبت به جنوب اثر بر تولید روزانه توضیح کاربرد
جنوب بیشترین تولید سالیانه حالت استاندارد نیروگاه‌ها
جنوب‌شرقی −15° تا −30° پیک توان در صبح مناسب مراکز اداری
جنوب‌غربی +15° تا +30° پیک توان عصر مناسب واحدهای صنعتی

۵. روش‌های تنظیم زاویه پنل خورشیدی

سه روش اصلی برای تنظیم زاویه پنل‌های خورشیدی فتوولتائیک وجود دارد:

نوع تنظیم توصیف فنی بازه تغییر زاویه اثر بر تولید سالانه هزینه نسبی
زاویه ثابت (Fixed Tilt) نصب دائم با زاویه مشخص بدون تغییر مبنا (۱۰۰٪) کم ☑️
تنظیم فصلی (Seasonal Adjustment) تنظیم دستی دوبار در سال ±10° تا ±15° +۵–۸٪ انرژی متوسط
ردیاب تک‌محوره (Single-Axis Tracker) دنبال‌کردن خورشید در محور شرق-غرب متغیر لحظه‌ای +۱۷–۲۳٪ انرژی زیاد 💰
ردیاب دو‌محوره (Dual-Axis Tracker) دنبال‌کردن خورشید در هر دو محور ارتفاع و سمت بهینه کامل +۳۰–۳۵٪ انرژی بسیار زیاد 💸

تحلیل آرا نیرو:

در پروژه‌های نیروگاه خورشیدی کمتر از ۵ مگاوات، Fixed یا Single-Axis اقتصادی‌ترین انتخاب هستند، زیرا هزینه‌ی نگهداری و خرابی مکانیکی در سیستم‌های Dual زیاد است.


۶. زاویه و سایه‌اندازی بین ردیف‌ها (Shading Geometry)

در نیروگاه‌های خورشیدی، فاصله بین ردیف‌ها باید طوری تعیین شود که در ظهر زمستان ردیف جلویی سایه بر ردیف بعدی نیندازد.

فرمول محاسبه حداقل فاصله ردیف‌ها:

D=Htan⁡(αmin) D = \frac{H}{\tan(α_{min})}

که در آن:

  • DD: فاصله بین دو ردیف،
  • HH: ارتفاع پشت پنل،
  • αminα_{min}: زاویه ارتفاع خورشید در ظهر زمستان.

۷. نرم‌افزارهای تحلیل زوایای خورشیدی

نرم‌افزارهای مهندسی متعددی امکان شبیه‌سازی زوایای خورشیدی را دارند.

نرم‌افزار امکانات کلیدی دقت زاویه خروجی‌ها سطح کاربری
PVsyst محاسبه زاویه، ضرایب تلفات، انرژی سالیانه ±0.3° Excel + Graphs پیشرفته
Helioscope شبیه‌سازی 3D و سایه ±0.5° Map + IFC متوسط
PV*SOL ماژول‌های گرافیکی دینامیک ±0.2° 3D + Energy Report حرفه‌ای
RETScreen طراحی مقدماتی اقتصادی ±1° Excel پایه
SAM (NREL) مدل‌سازی فنی-اقتصادی کامل ±0.2° Energy/Cost Sim. تحقیقاتی

تیم فنی آرا نیرو از PVsyst 7.4 برای طراحی هندسی زاویه بهینه در پروژه‌های بزرگ مقیاس استفاده می‌کند.


۸. تأثیر سطح زمین و انعکاس (Albedo Effect)

انعکاس نور از سطح زمین باعث افزایش انرژی دریافتی کل می‌شود، خصوصاً در مناطقی با پوشش روشن (برف، شن سفید، یا سطح آبی نیروگاه‌های شناور).

زاویه‌ی کمتر (Tilt کوچک‌تر) منجر به افزایش دریافت انرژی بازتابی از سطح زمین می‌شود.

در نیروگاه شناور سیاهو (طراحی آرا نیرو)، زاویه ۱۵° به دلیل انعکاس سطح آب انتخاب شد تا بیشترین شار مستقیم + پخش (Diffuse) حاصل شود.


۹. زاویه خورشیدی در سامانه‌های هیبریدی PV+BESS

در سامانه‌هایی که باتری (Battery Energy Storage System) به کار رفته، زاویه‌ی نصب باید با پروفایل شارژ روزانه هماهنگ باشد:

  • زاویه کمتر → انرژی زودتر در روز تأمین می‌شود → شارژ سریع‌تر باتری
  • زاویه بیشتر → تمرکز توان در ظهر → شارژ عمیق‌تر و کامل‌تر

بنابراین زاویه بهینه برای سیستم هیبریدی معمولاً ۵–۱۰ درجه کمتر از زاویه بهینه سالیانه در نظر گرفته می‌شود.


۱۰. جدول جامع مقایسه زوایا و اثر بر تولید

نوع زاویه نماد تأثیر مستقیم بر واحد محدوده معمولی در ایران اثر بر توان خروجی در صورت خطای ۵° توصیه آرا نیرو
زاویه میل (Declination) δ موقعیت فصلی خورشید ° ±23.45 ±۱٪ فقط محاسبات نجومی
زاویه ارتفاع (Altitude) α توان لحظه‌ای ° ۰–۸۰ ±۳٪ بررسی در طراحی سایه
زاویه سمت خورشید (Solar Azimuth) γs توزیع توان روزانه ° ±60 ±۲٪ سمت جنوب (۰°)
زاویه پنل (Tilt) β انرژی سالیانه ° φ±۱۰ ±۴٪ φ° پایدار
زاویه سمت پنل (Panel Azimuth) γp توان صبح و عصر ° ۰، ±۱۵ ±۲٪ جنوب یا شرق-غرب
زاویه نسبت‌الأفق (Zenith) θz کنترل دمای پنل ° ۱۰–۸۰ ±۰.۵٪ فقط تحلیلی

۱۱. جمع‌بندی و توصیه‌های آرا نیرو

بهینه‌سازی زاویه پنل‌های خورشیدی ترکیبی از علم هندسه خورشیدی، تجربه اجرایی و تحلیل نرم‌افزاری است.

براساس تحلیل‌های آماری آرا نیرو برای نیروگاه‌های جنوبی ایران (۲۷–۳۱°N):

شهر عرض جغرافیایی زاویه نصب پیشنهادی ثابت زاویه فصلی زمستان زاویه فصلی تابستان
بندرعباس 27° 27° 37° 17°
شیراز 29° 29° 39° 19°
یزد 31° 31° 41° 21°
تهران 35° 35° 45° 25°

توصیه نهایی:

انتخاب زاویه بهینه، نه‌تنها بهره‌وری را بالا می‌برد، بلکه دمای کاری پنل را کاهش داده و طول عمر ماژول‌ها را افزایش می‌دهد. در طراحی‌های مهندسی، تنظیم ۲ الی ۴ درجه انحراف از مقدار نظری توصیه می‌شود تا تلفات ناشی از آلودگی و توزیع تابش به حداقل برسد.

تهیه و تدوین توسط تیم آموزشی آرا نیرو (Araniroo Energy Systems)

به گزارش آرانیرو ، مصطفی رجبی مشهدی درباره نتایج جلسه با مدیرعامل شرکت شهرک‌های صنعتی گفت: درخواست این شرکت آن است که صنایعی که در شهرک‌های صنعتی اقدام به احداث نیروگاه خورشیدی یا خرید برق از تابلوی سبز بورس انرژی و برق آزاد می‌کنند، از طرح‌های مدیریت مصرف روزانه معاف شوند.

وی با تأکید بر اینکه تمام شهرک‌های صنعتی هم‌اکنون رویت‌پذیر و هوشمند شده‌اند اما هنوز کنترل‌پذیر نیستند، افزود: برای کنترل‌پذیر کردن و فراهم شدن امکان پایش از راه دور مصرف برق صنایع، نیاز به تأمین برخی زیرساخت‌ها وجود دارد که طرح آن تهیه شده و پیشنهاد مشخصی نیز ارائه گردیده است.

به گفته رجبی مشهدی، در چارچوب این پیشنهاد، شرکت توانیر با مشارکت صنایع، منابع لازم برای تکمیل فرایند هوشمندسازی و کنترل‌پذیر کردن صنایع مستقر در شهرک‌های صنعتی را تأمین خواهد کرد.

وی افزود: با اجرای این طرح، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی توسط مشترک‌های انفرادی و اجرای پروژه‌های بهینه‌سازی مصرف برق به‌طور قابل توجهی رونق خواهد گرفت و صنایع واجد شرایط از محدودیت‌های مصرف روزانه معاف خواهند شد.

سخنگوی صنعت برق تصریح کرد: این اقدام ضمن ایجاد مزیت رقابتی برای صنایع، به افزایش تولید، ارتقای بهره‌وری و فراهم شدن امکان استفاده گسترده‌تر از برق در ساعات اوج تولید کمک می‌کند.

خبرگزاری آرانیرو

منبع : برق نیوز 

تفاوت پنل خورشیدی مونوکریستال و پلی‌کریستال در سال ۲۰۲۵

بررسی تخصصی، فناوری‌های روز و مزیت پنل‌های دوطرفه (Bifacial)

در دنیای امروز که گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر اجتناب‌ناپذیر شده است، انتخاب نوع پنل خورشیدی یکی از تصمیم‌های کلیدی هر پروژه خورشیدی، چه در مقیاس نیروگاهی و چه در کاربردهای ساختمانی (BIPV)، محسوب می‌شود. دو نوع رایج پنل، یعنی مونوکریستال و پلی‌کریستال، اگرچه هر دو مبتنی بر سیلیکون هستند، اما از نظر ساختار کریستالی، بازدهی، قیمت و فناوری ساخت، تفاوت‌های اساسی دارند. افزون بر این، تحول بزرگ سال‌های اخیر معرفی نسل جدید پنل‌های دوطرفه (Bifacial) است که عموماً از سلول‌های مونوکریستال پیشرفته با فناوری TOPCon یا HJT بهره می‌برند و می‌توانند از دو سمت نور را جذب کنند.

۱. مقدمه‌ای بر فناوری سلول‌های خورشیدی سیلیکونی

سیلیکون همچنان پایه اصلی صنعت فتوولتائیک است و بیش از ۹۷٪ از بازار جهانی در سال ۲۰۲۴ را به خود اختصاص داده است (گزارش ITRPV 2024). تفاوت اصلی مونوکریستال و پلی‌کریستال در نحوه‌ی رشد بلور سیلیکون نهفته است:

  • مونوکریستال (Monocrystalline) از یک بلور یکنواخت سیلیکونی ساخته می‌شود که طی فرایند Czochralski رشد می‌کند.
  • پلی‌کریستال (Polycrystalline) از ذوب و ریخته‌گری مجدد سیلیکون در قالب‌های بزرگ تشکیل می‌شود که درون آن چندین دانه کریستالی وجود دارد.

این تفاوت فیزیکی در نهایت روی راندمان، رنگ ظاهری، تحمل حرارتی، و طول عمر مؤثر پنل تأثیر می‌گذارد.

۲. ویژگی‌های پنل مونوکریستال

پنل‌های مونوکریستال سهم غالب بازار ۲۰۲۵ را دارند و به‌لطف فناوری‌های n-type مانند TOPCon، HJT و Back Contact (HPBC/TBC) پیشرفته‌ترین نوع سلول‌های خورشیدی محسوب می‌شوند. برخی ویژگی‌های کلیدی آن‌ها به شرح زیر است:

۲.۱. راندمان و کارایی

راندمان تبدیل انرژی ماژول‌های مونوکریستال امروزی بین ۲۰ تا ۲۳٪ و حتی بالاتر است. این رقم به لطف کاهش تلفات در مرز دانه‌ها و استفاده از ساختار کریستالی یکنواخت حاصل می‌شود.

۲.۲. ضریب دما و عملکرد در اقلیم گرم

ضریب دمای توان خروجی (Temperature Coefficient of Power, Pmax) برای پنل‌های مونو n-type حدود –۰٫۲۸ تا –۰٫۳۰٪/°C است که نسبت به پلی‌کریستال یا سلول‌های قدیمی p-type به‌مراتب بهتر است. این ویژگی باعث می‌شود در اقلیم‌های گرم ایران، افت توان کمتری تجربه شود.

۲.۳. پدیده LID و LeTID

در سلول‌های مونو n-type، افت ناشی از نور (Light Induced Degradation) تقریباً حذف شده است. این موضوع موجب پایداری توان در بلندمدت و افزایش بازده عملی نیروگاه می‌شود.

۲.۴. زیبایی ظاهری

ظاهر یک‌دست و سیاه مونوکریستال باعث شده تا برای ساختمان‌هایی با طراحی معماری مدرن یا پنل‌های نمای خورشیدی (BIPV) گزینه‌ای جذاب باشد.

۳. ویژگی‌های پنل پلی‌کریستال

اگرچه فناوری پلی‌کریستال نقش کلیدی در توسعه انرژی خورشیدی طی دهه ۲۰۱۰ داشت، اما امروزه به‌دلیل راندمان پایین‌تر و کاهش اختلاف قیمت با مونوکریستال، سهم بازار آن به‌شدت کاهش یافته است.

۳.۱. راندمان پایین‌تر

بازه راندمان ماژول‌های پلی‌کریستال معمولاً بین ۱۵ تا ۱۷٪ است و به‌دلیل وجود مرز دانه‌ها، جریان الکترونی با بازترکیب بیشتری مواجه می‌شود.

۳.۲. عمر و پایداری

پنل‌های پلی‌کریستال معمولاً از سلول‌های p-type ساخته می‌شوند که مستعد LID هستند. این موضوع می‌تواند در سال اول بهره‌برداری ۱ تا ۳ درصد افت توان ایجاد کند.

۳.۳. مزیت قیمتی

در گذشته مهم‌ترین مزیت پلی‌کریستال، قیمت کمتر هر وات بود. اما اکنون با کاهش هزینه تولید مونوکریستال، اختلاف قیمتی در سطح جهانی زیر ۵٪ رسیده است.

۴. فناوری n-type؛ قلب نسل جدید مونوکریستال‌ها

از سال ۲۰۲۴ به‌بعد، بازار جهانی سلول‌های خورشیدی شاهد گذار سریع از فناوری قدیمی p-type PERC به سلول‌های n-type TOPCon و HJT بوده است. طبق داده‌های ITRPV، بیش از ۷۰٪ تولید جهانی سلول‌ها در سال ۲۰۲۵ بر پایه‌ی n-type است.

فناوری n-type مزایایی چون بازده بیشتر، حذف کامل LID و سازگاری با طراحی دوطرفه (Bifacial) دارد.

فناوری‌های اصلی n-type در ۲۰۲۵ عبارت‌اند از:

  • TOPCon (Tunnel Oxide Passivated Contact): بازده تا ۲۴٪ در سطح سلول.
  • HJT (Heterojunction): بازده بالا و ضریب دمای بسیار پایین.
  • Back Contact (HPBC/IBC): افزایش توان خروجی با حذف خطوط فلزی در سطح جلو.

۵. پنل‌های دوطرفه (Bifacial): تحول نسل نو

۵.۱. مفهوم پنل دوطرفه

پنل‌های دوطرفه برخلاف پنل‌های سنتی که تنها از سمت جلویی نور را جذب می‌کنند، توانایی جذب تابش از سمت پشت را نیز دارند. این نور بازتابی از سطح زمین یا سازه زیر پنل است که با اصطلاح Albedo شناخته می‌شود.

۵.۲. ترکیب فناورانه

تقریباً تمام ماژول‌های دوطرفه بازار از سلول‌های مونوکریستال n-type استفاده می‌کنند زیرا ساختار این سلول‌ها اجازه عبور نور از پشت را می‌دهد. طراحی شیشه–شیشه (Glass–Glass) در این ماژول‌ها مقاومت در برابر UV، رطوبت و طول عمر عمرانی بالاتری فراهم می‌آورد.

۵.۳. میزان بهره دوطرفه (Bifacial Gain)

میزان افزایش توان ناشی از تابش پشت بین ۵ تا ۲۰٪ بسته به رنگ و جنس سطح زیرین، ارتفاع سازه، زاویه نصب و فاصله استرینگ‌ها متفاوت است. بر اساس مطالعات PV Magazine 2025، در نیروگاه‌های دارای سطح شن سفید یا بتن روشن، خروجی تا ۳۰٪ بیشتر از نمونه تک‌طرفه ثبت شده است.

۵.۴. نکته بسیار مهم

باید توجه داشت که «همه پنل‌های مونوکریستال دوطرفه نیستند». دوطرفه بودن ویژگی ماژول است، نه ویژگی سلول. ممکن است یک پنل مونو از طراحی تک‌طرفه (Glass–Backsheet) استفاده کند.

۶. تحلیل فنی عملکرد در اقلیم ایران

اقلیم ایران با تابش بالا، حرارت زیاد و گردوغبار فصلی، نیازمند انتخاب دقیق فناوری است. در چنین شرایطی:

  • مونو n-type دوطرفه بهترین راندمان و بیشترین خروجی ویژه (Specific Yield) را دارد.
  • پلی‌کریستال p-type در صورت استفاده، نیازمند شست‌وشوی منظم و تمهیدات خنک‌سازی است.
  • برای بام‌های صنعتی با سطح روشن یا سقف سفید، بهره دوطرفه به‌طور محسوسی افزایش می‌یابد (۴–۸٪ معمول).
  • در پروژه‌های نیروگاهی، استفاده از خاک روشن یا ژئوتکستایل سفید در زیر پنل می‌تواند Bifacial gain را تا ۱۲٪ افزایش دهد.

۷. مقایسه مهندسی مونو و پلی‌کریستال

ویژگی پنل مونوکریستال پنل پلی‌کریستال
ساختار بلوری تک‌بلور (Cz-Si) چندبلور
نوع سلول رایج ۲۰۲۵ n-type TOPCon / HJT p-type PERC
راندمان ماژول ۲۰–۲۳٪ ۱۵–۱۷٪
ضریب دما (Pmax) −۰٫۳٪/°C −۰٫۳۵٪/°C
اثر LID بسیار کم یا صفر قابل ملاحظه
دوام محیطی بسیار بالا (Glass–Glass) متوسط
رنگ سلول مشکی یکنواخت آبی–لکه‌دار
سازگاری با Bifacial کاملاً سازگار محدود
وضعیت بازار جهانی ۲۰۲۵ بیش از ۹۰٪ تولید کمتر از ۱۰٪ تولید
کاربرد پیشنهادی نیروگاه، بام صنعتی، BIPV پروژه‌های کوچک با بودجه محدود

۸. نکات طراحی و مهندسی سیستم با پنل دوطرفه

اجرای پنل‌های دوطرفه مستلزم رعایت ملاحظات طراحی خاصی است تا مزیت واقعی آنها حفظ شود:

  1. استرینگ‌نویسی: باید از ماژول‌های مشابه (نوع و خروجی برابر) در هر استرینگ استفاده شود.
  2. زاویه و ارتفاع نصب: افزایش ارتفاع از زمین بازتاب را بیشتر می‌کند (بهینه در حدود ۱٫۲ تا ۱٫۵ متر).
  3. سطح زیرین (Albedo): استفاده از رنگ روشن یا مواد با بازتاب بالا (شن سفید، بتن روشن، ورق آلومینیومی) مفید است.
  4. مدیریت حرارت و گردوغبار: پنل دوطرفه گرمای بیشتری جذب می‌کند؛ تهویه طبیعی و نظافت دوره‌ای الزامی است.
  5. اینورتر و جریان: جریان‌های بالاتر ناشی از نور پشت باید در طراحی فیوزها و کابل لحاظ شوند.

۹. چشم‌انداز بازار و جمع‌بندی فنی

طبق Spring 2025 Solar Industry Update، بازار جهانی نصب PV به بیش از ۷۰۰ گیگاوات در سال رسیده است و حدود ۹۰٪ ماژول‌ها دوطرفه هستند. روند جهانی به‌طور قاطع به سمت مونوکریستال n-type دوطرفه پیش می‌رود، در حالی‌که تولید پلی‌کریستال در حال حذف تدریجی است.

از دید اقتصادی نیز LCOE (هزینه سطحی انرژی) برای مونو دوطرفه کمتر از پلی‌کریستال است؛ زیرا با راندمان بالاتر، عمر مفید بیشتر و افت عملکرد کمتر، هزینه دوره عمر کاهش می‌یابد.

۱۰. نتیجه‌گیری: انتخاب بهینه برای پروژه‌های ایرانی

در شرایط تابش بالای ایران و توسعه سریع زیرساخت انرژی خورشیدی، انتخاب نوع پنل به عوامل متعددی بستگی دارد؛ اما جمع‌بندی نهایی از منظر فناوری، دوام و بازده اقتصادی چنین است:

  • برای نیروگاه‌های بزرگ با هدف تولید برق شبکه‌ای:

    مونوکریستال دوطرفه n-type (TOPCon یا HJT) بهترین گزینه از نظر راندمان و بازگشت سرمایه است.

  • برای بام‌های صنعتی یا ساختمانی با فضای محدود:

    مونوکریستال تک‌طرفه با رنگ تیره و طراحی زیبا (برای BIPV) توصیه می‌شود.

  • برای پروژه‌های آموزشی یا آزمایشگاهی با بودجه محدود:

    پلی‌کریستال هنوز می‌تواند گزینه موقتی قابل قبول باشد، اما از نظر آینده‌نگری توصیه نمی‌شود.

در سال ۲۰۲۵، مونوکریستال دوطرفه دیگر یک فناوری خاص نیست، بلکه استاندارد جدید صنعت فتوولتائیک است.

با بهره‌گیری از مدل‌های n-type و طراحی مناسب، بهره‌وری انرژی و ارزش سرمایه‌گذاری در هر مترمربع به حداکثر می‌رسد — همان مسیری که آرانیرو در پروژه‌های نوین خود دنبال می‌کند.

استفاده از ذخیره‌سازی انرژی گرانشی در ساختمان‌های بلندمرتبه به‌زودی فراگیر می‌شود

پژوهشگران کانادایی رویکردی نوین برای تأمین انرژی پایدار در شهرها ارائه کرده‌اند: ترکیب ذخیره‌سازی انرژی مبتنی بر گرانش با نمای خورشیدی (BIPV)، توربین‌های بادی کوچک روی پشت‌بام و باتری‌های لیتیوم-یون. مدل‌سازی‌ها نشان می‌دهد این سیستم هیبریدی قادر است هزینه هم‌تراز انرژی (LCOE) را بین ۰.۰۵۱ تا ۰.۱۱۱ دلار برای هر کیلووات‌ساعت فراهم کند.


 سیستم جدید ذخیره‌سازی گرانشی برای ساختمان‌های شهری

دانشمندان دانشگاه واترلو یک سیستم ذخیره‌سازی انرژی گرانشی جامد طراحی کرده‌اند که قابل استفاده در ساختمان‌های بلند شهری است.
این سیستم با مکانیزم طناب و بالابر، انرژی تولیدشده توسط نمای خورشیدی و توربین‌های بادی کوچک را برای بالا بردن وزنه‌های سنگین در داخل شفت ساختمان استفاده می‌کند. در مرحله تخلیه، وزنه‌ها پایین آمده و انرژی پتانسیل خود را برای چرخاندن ژنراتور آزاد می‌کنند.

این سیستم شامل اجزای زیر است:

  • واحد موتور–ژنراتور
  • طناب و چرخ‌دنده
  • بلوک‌های فولادی یا بتنی به عنوان وزنه
  • شفت داخلی مشابه شفت آسانسور

باتری‌ها فقط برای ذخیره‌سازی سریع در ساعات پیک یا کمبود انرژی به‌کار می‌روند و سیستم گرانشی نقش ذخیره‌ساز اصلی را دارد.


 اثبات تجاری سیستم و نمونه‌های واقعی

محمد ا. حسن، سرپرست تیم تحقیق، اعلام کرده است که این فناوری از نظر فنی قابل اجرا و از نظر تجاری نیز اثبات شده است.
شرکت Gravitricity تاکنون:

  • یک نمونه اولیه ۱۵ متری با توان ۲۵۰ کیلووات در بندر لیث ادینبورگ ساخته
  • دو پروژه تمام‌مقیاس ۴ مگاوات و ۸ مگاوات را از سال ۲۰۲۱ آغاز کرده است

این پروژه‌ها نشان می‌دهد ذخیره‌سازی گرانشی می‌تواند گزینه‌ای رقابتی در کنار باتری‌ها باشد.

 مدل‌سازی ۶۲۵ طرح ساختمانی و نتایج عملکرد

پژوهشگران سیستم را روی ۶۲۵ مدل ساختمان عمومی شبیه‌سازی کردند و فاکتورهایی مانند:

  • نسبت مساحت نما به حجم
  • نسبت طول به عرض
  • نسبت ارتفاع به مساحت پایه
  • LCOE و میزان وابستگی به برق شبکه

… را با استفاده از الگوریتم ژنتیک چندهدفه (MOGA) تحلیل کردند.

 نتایج کلیدی عملکرد

  • LCOE: بین ۰.۰۵۱ تا ۰.۱۱۱ دلار بر کیلووات‌ساعت
  • هزینه برق شبکه: بین ۰.۱۹۵ تا ۰.۸۸۸ دلار بر کیلووات‌ساعت

نتایج نشان می‌دهد ساختمان‌های بلند با سطح زیربنای بیشتر، LCOE پایین‌تری دارند، اما هزینه خرید برق شبکه آن‌ها بیشتر است. همچنین ساختمان‌های بزرگ‌تر نیازمند ظرفیت ذخیره‌سازی گرانشی بیشتر هستند.


 دوره بازگشت سرمایه و تحلیل اقتصادی

نتایج تحقیق نشان می‌دهد:

  • دوره بازگشت سرمایه ساده: ۹ تا ۱۷ سال
  • دوره بازگشت سرمایه تنزیلی: کمتر از ۲۵ سال در اغلب موارد

پژوهشگران تأکید دارند که این یافته‌ها سودآوری بلندمدت سیستم را اثبات می‌کند، اما چالش‌هایی مانند:

  • هزینه اولیه بالا
  • پیچیدگی عملیاتی
  • لزوم اثبات قابلیت اطمینان ۲۴ ساعته

… همچنان نیازمند تحقیق و توسعه بیشتر است.


 آینده تجاری سیستم ذخیره‌سازی گرانشی

بر اساس تحلیل‌های مستقل:
دستیابی به بلوغ تجاری کامل احتمالاً در اواخر دهه ۲۰۲۰ امکان‌پذیر خواهد بود، مشروط به جمع‌آوری چند سال داده عملیاتی از پروژه‌های آزمایشی فعلی.

تا امروز، ذخیره‌سازی گرانشی در مقیاس اولیه به مرحله اثبات تجاری رسیده اما برای پذیرش انبوه نیاز به:

  • نمونه‌های بیشتر
  • کاهش هزینه
  • قراردادهای پایدار
  • اثبات عملکرد بلندمدت

… دارد.

دپارتمان خبری : آرانیرو

منبع: مجله فتوولتائیک PV